مقایسه اثربخشی دو رویکرد پذیرش و تعهد و شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی برکیفیت زندگی و تاب‌آوری همسران جانبازان دارای استرس پس از سانحه (PTSD) ناشی از جنگ

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار مشاوره خانواده دانشگاه کردستان

2 کارشناس ارشد مشاوره خانواده دانشگاه کردستان

چکیده

مقدمه: خانواده جانبازان به­ویژه همسران آنها با گذشت سال­ها از جنگ تحمیلی، هنوز عوارض ناشی از آن را تجربه می­کنند که زندگی این افراد را با آسیب­های روحی و روانی همراه کرده است. هدف این ، بررسی اثربخشی دو رویکرد پذیرش و تعهد و شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر تاب­آوری و کیفیت زندگی همسران جانبازان دارای استرس پس از سانحه (PTSD) است.
روش: در این پژوهش نیمه‌تجربی، از پیش‌آزمون و پس‌آزمون برای دو گروه آزمایش و کنترل استفاده ­شده و مرحله­ پیگیری، پس از یک ماه به‌اجرا درآمد. جامعه­ آماری شامل کلیه همسران جانبازان اعصاب و روان دارای استرس پس از سانحه شهرستان کوهدشت بودند که 13 نفر در گروه پذیرش و تعهد، 13 نفر در گروه شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی و 15 نفر در گروه گواه به‌صورت تصادفی جایگزین شدند. پرسشنامه‌های کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی و مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسـون به‌عنوان ابزار جمع‌آوری داده‌ها استفاده شد.
نتایج: یافته‌های این پژوهش نشان داد که درمان پذیرش و تعهد (ACT) و شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی (MBCT) منجر به افزایش تاب­آوری و کیفیت زندگی در همسران جانبازان داری (PTSD) شد (01/0>p). نتایج پیگیری یک‌ماهه نیز نشان داد که اثربخشی باقی ‌مانده است (01/0>p). در مقایسه­ دو رویکرد، درمان ACT اثربخش‌تر از درمان MBCT گزارش شد.
بحث: مداخلات آموزش رویکرد پذیرش و تعهد و شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر بالابردن کیفیت زندگی و تاب‌آوری همسران جانبازان دارای اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مؤثر است

کلیدواژه‌ها


ایزدی خامه‌ور، آرام و یزدان‌پناه نوذری، سیدسعید (1392)، بررسی وضعیت حمایت اجتماعی و کیفیت زندگی سالمندان مراجعه‌کننده به مراکز توان‌بخشی باتوجه‌به متغیرهای جمعیت‌شناختی، مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 23(105):101-109.

خانی‌پور، حمید؛  برجعلی، احمد؛ محمدخانی، پروانه و سهرابی، فرامرز (1391)، اثربخشی درمان شناختی مبتنی‌بر حضور ذهن بر نشانه‌های افسردگی و اندیشناکی در افراد باسابقه یک دوره افسردگی اساسی: طرح تک‌موردی، مطالعات روان‌شناسی بالینی، 2(7):50-31.

رادفر، حمید (1384)، روش‌های مقدماتی تحلیل جمعیت (باتأکیدبر باروری و مرگ و میر)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

رادفر، شکوفه؛ حقانی، حمید؛ تولایی، سیدعباس؛ مدیریان، احسان و فلاحتی، مریم (1384)، بررسی سلامت روانی فرزندان 15-18ساله جانبازان، مجله طب نظامی، 7(3): 203-209.

زرنقاش، مریم؛ محرابی‌زاده هنرمند، مهناز؛ بشلیده، کیومرث؛ داوودی، ایران و مرعشی سیدعلی (1395)، تاثیر درمان کاهش استرس مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر کیفیت زندگی و تاب‌آوری همسران جانبازان قطع عضو، روش‌ها و مد‌ل‌های روان‌شناختی، 7(23): 83-98.

سامانی، سیامک؛ جوکار، بهرام و صحراگرد، نرگس (1386)، تاب‌آوری، سلامت روانی و رضایتمندی از زندگی، روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران (اندیشه رفتار)، 13(3):290-295.

سرائی فتحی، احمد؛ نشاط‌دوست، حمیدطاهر؛ منشئی، غلام‌رضا و نادی، محمدعلی (1395)، تعیین اثربخشی درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد بر کیفیت زندگی مبتلایان به دیابت نوع دوم، فصلنامه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت ایران، 4(1): 31-39.

صادقی، ابوالقاسم؛ جدیدی، محسن و شمسایی، محمدمهدی (1393)، مقایسه نیم‌رخ روانی، رضایت از زندگی و راهبردهای مقابله­ای در همسران شهدا و جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه و آزادگان، فصلنامه اندیشه و رفتار در روان‌شناسی بالینی، 8 (31): 57-66.

محمدی، مسعود؛ جزایری، علی‌رضا؛ رفیعی، امیرحسن؛ جوکار، بهرام و پورشهباز، بهرام (1385)، بررسی عوامل تاب‌آور در افراد درمعرض خطر سوءم صرف مواد مخدر، پژوهش‌های نوین روان‌شناختی (روان‌شناسی دانشگاه تبریز)، 1(2-3): 224-203.

مولوی نجومی، مرضیه و عنبری، خاطره (1387)، مقایسه کیفیت زندگی بیماران مبتلا به ایدز و HIV مثبت با افراد سالم، مجله دانشگاه علوم پزشکی ایران، 15(58): 169-176.

نجات، سحرناز؛ منتظری، علی؛ هلاکوئی نائینی، کوروش؛ کاظم، محمد و مجد‌زاده، سیدرضا (1385)، استانداردسازی پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت:(WHOQOL-BREF) ، ترجمه و روان‌سنجی گونه ایرانی، مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، 4 (4):1-12.