روانشناسی نظامی

روانشناسی نظامی

واکاوی الگوی هویت‌بخشی در برنامه‌های فرهنگی نهادی: مطالعه ترکیبی نقش سازمان بسیج مستضعفین در شکل‌دهی به هویت ملی، دینی و انقلابی نوجوانان شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته عملیات روانی، دانشکده علوم اجتماعی و فرهنگی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه روان شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش برنامه‌های فرهنگی سازمان بسیج مستضعفین بر فرایند هویت‌بخشی به نوجوانان شهر تهران انجام شده است. روش: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش ترکیبی (کمی-کیفی) است. در بخش کمی، ۵۵۵ نوجوان از مناطق ۲۲‌گانه تهران با پرسشنامه محقق‌ساخته مورد مطالعه قرار گرفتند و در بخش کیفی، با ۵۵ نفر از خبرگان و مسئولان تربیتی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. یافته‌ها: یافته‌های کمی نشان داد که میانگین اثرگذاری برنامه‌ها در تمامی ابعاد هویت به‌طور معناداری بالاتر از حد متوسط (۳) است.تحلیل رتبه‌بندی فریدمن نشان داد که هویت دینی بالاترین (2/19) و هویت انقلابی پایین‌ترین رتبه (1/81) را داراست. نتایج تحلیل مضمون حاکی از وجود شکاف میان «شور عاطفی» و «شعور شناختی» در برنامه‌هاست. همچنین برنامه‌های فرهنگی بسیج در جذب و همگرایی عاطفی نوجوانان موفق بوده‌اند اما در تعمیق ابعاد شناختی و رفتاری با چالش‌هایی مواجه هستند. الگوی هویت‌بخشی فعلی دچار «تورم عاطفی» و «فقر شناختی» است و برای دستیابی به «هویت تراز انقلاب اسلامی» نیازمند ایجاد توازن میان سه مؤلفه‌ی شناختی، عاطفی و رفتاری است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of the Identity-Sharing Pattern in Institutional Cultural Programs: A Combined Study of the Role of the Mostazafin Basij Organization in Shaping the National, Religious, and Revolutionary Identity of Tehran Youth

نویسندگان English

alireza omidi 1
Abbasali Soleymani khashab 2
1 Imam Hossein Comprehensive University
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Imam Hossein (AS) University, Tehran, Iran.
چکیده English

The present study aimed to investigate the role of the cultural programs of the Basij Mostazafin Organization on the process of identity formation in adolescents in Tehran. Method: The study is applied in terms of purpose and combined in terms of method (quantitative-qualitative). In the quantitative part, 555 adolescents from 22 districts of Tehran were studied with a researcher-made questionnaire, and in the qualitative part, semi-structured interviews were conducted with 55 experts and educational officials. Findings: Quantitative findings showed that the average effectiveness of the programs in all dimensions of identity is significantly higher than the average (3). Friedman's ranking analysis showed that religious identity has the highest (2.19) and revolutionary identity has the lowest rank (1.81).The results of the content analysis indicate a gap between "emotional passion" and "cognitive intelligence" in the programs.Also, the Basij cultural programs have been successful in attracting and emotionally integrating adolescents, but they face challenges in deepening cognitive and behavioral dimensions. The current identity-building model suffers from "emotional inflation" and "cognitive poverty" and in order to achieve "identity on par with the Islamic Revolution," it requires creating a balance between the three cognitive, emotional, and behavioral components.

کلیدواژه‌ها English

Cultural Programs
Identity
Youth
Basij Mostazafin Organization
Cognitive Warfare
قرآن کریم
پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای. بیانات مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) در خصوص هویت نوجوانان و جنگ شناختی.
سازمان بسیج مستضعفین.(۱۳۹۹. (سند اعتلای ۱۰ ساله راهبردی سازمان بسیج مستضعفین
 سلیمانی خشاب، عباسعلی و منصوری، آرمین. (۱۴۰۱). ارزیابی و نقش هویت‌های دینی و ملی در هویت انقلابی دانش‌آموزان نظام آموزشی و پرورش جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات ملی، ۲۳(۱)، ۸۷-۱۰۴.
شکوه نوابی‌نژاد، عبدالرضا. (۱۳۸۶). روان‌شناسی شخصیت. انتشارات دانشگاه پیام نور.
عبدالملکی، هادی و قنبری، علی. (۱۳۹۳). نقش بسیج در تحکیم هویت ملی جوانان. مطالعات راهبردی بسیج، ۱۷(۶۳)، ۷-۳۲.
فرهادی، مریم و نوروزی، حسین. (۱۳۹۱). رابطه هویت تحصیلی با انگیزش پیشرفت در نوجوانان. فصلنامه پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، ۹(۳۴)، ۱۲۳-۱۳۸.
فرتاش، مهناز. (۱۳۸۴). هویت و بحران هویت در نوجوانی. نشر رشد.
قسامی، عباس. (۱۳۸۳). نظریه‌های روان‌شناسی شخصیت. انتشارات سمت.
قائم‌مقامی، نجمه‌السادات. (۱۴۰۲). هوش معنوی، خودتنظیمی و سبک هویتی در نوجوانان. مجله روان‌شناسی و علوم تربیتی، ۵۳(۱)، ۶۷-۸۴.
کاظمی خوبان، سیده زهرا و چابکی، سید عزیز. (۱۳۹۶). رابطه بین هویت اجتماعی و تعلق به مدرسه در نوجوانان. فصلنامه مطالعات اجتماعی ایران، ۱۱(۲)، ۱۲۹-۱۴۸.
کریمی، یاسر و قنبری، سعید. (۱۳۹۸). رابطه بین هویت اجتماعی و تعلق به مدرسه در نوجوانان. مجله روان‌شناسی اجتماعی، ۱۴(۵۳)، ۴۵-۵۸.
کوهولات، نعیمه و جوکار، بهرام. (۱۳۸۹). شادی و سبک هویت در دانشجویان. مجله روان‌شناسی، ۱۴(۲)، ۱۵۷-۱۷۴.
محسنی، منوچهر. (۱۳۸۵). جامعه‌شناسی هویت. نشر دیدار.
معروفی، یحیی و پناهی توانا، علی. (۲۰۱۳). هویت و هویت‌یابی در عصر مدرن. پژوهش‌های اجتماعی، ۶(۲)، ۱۰۵-۱۲۲.
معصومی، حمید و رحیمی، حسین. (۱۳۹۲). هویت مذهبی و هویت اجتماعی در بین نوجوانان شیراز. مجله جامعه‌شناسی ایران، ۱۴(۳)، ۹۵-۱۱۲.
نصیرتی، محمدرضا. (۱۳۸۳). هویت و وضعیت‌های هویتی در نوجوانان. فصلنامه علوم تربیتی، ۱۱(۲)، ۴۵-۶۲.
نیک‌پی، ایرج و عسگری، مهدی. (۱۳۹۳). تأثیر برنامه‌های مشاوره‌ای بر تحول هویت نوجوانان. مجله روان‌شناسی بالینی، ۶(۳)، ۷۹-۹۲.
نیک‌سرشت، عادل و مهتابی، سعیده. (۱۴۰۴). تحلیل نقش بسیج در تقویت هویت ملی و دینی در برابر تهاجم فرهنگی و جهانی شدن. چهارمین کنفرانس بین‌المللی پداگوژی و اسپرانتولوژی، تهران
Crocetti, E. (2017). Identity formation in adolescence: The dynamic of forming and consolidating identity commitments. Child Development Perspectives, 11(2), 145-150.
Crocetti, E. (2018). Identity dynamics in adolescence: Processes, antecedents, and consequences. European Journal of Developmental Psychology, 10(5), 720-740.
Crocetti, E., et al. (2022). Identities: A developmental social-psychological perspective. European Review of Social Psychology, 33(1), 1-48.
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and Crisis. New York: W. W. Norton.
Erikson, E. H. (1999). Identity and the Life Cycle. International Universities Press.
Malinowski, B. (1944). A Scientific Theory of Culture and Other Essays. University of North Carolina Press.
Marcia, J. E. (1966). Development and validation of ego-identity status. Journal of Personality and Social Psychology, 3(5), 551-558.
Marcia, J. E. (1980). Identity in adolescence. In J. Adelson (Ed.), Handbook of Adolescent Psychology (pp. 109-118). Wiley.
Meeus, W. (2011). The study of adolescent identity formation 2011: A review of longitudinal research. Journal of Research on Adolescence, 21(1), 76-94.
Schwartz, S. J., et al. (2015). Identity in adolescence: A developmental and cultural perspective. In R. M. Lerner (Ed.), Handbook of Child Psychology and Developmental Science (7th ed., pp. 1-47). Wiley.
Twenge, J. M. (2017). iGen: Why Today's Super-Connected Kids Are Growing Up Less Rebellious, More Tolerant, Less Happy. Atria Books.
دوره 17، شماره 3 - شماره پیاپی 67
شماره پیا پی 67 پاییز 1405
پاییز 1405
صفحه 45-64

  • تاریخ دریافت 29 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 26 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 31 شهریور 1405