روانشناسی نظامی

روانشناسی نظامی

مقایسه اثربخشی دو رویکرد پذیرش و تعهد و شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی برکیفیت زندگی و تاب‌آوری همسران جانبازان دارای استرس پس از سانحه (PTSD) ناشی از جنگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار مشاوره خانواده دانشگاه کردستان
2 کارشناس ارشد مشاوره خانواده دانشگاه کردستان
چکیده
مقدمه: خانواده جانبازان به­ویژه همسران آنها با گذشت سال­ها از جنگ تحمیلی، هنوز عوارض ناشی از آن را تجربه می­کنند که زندگی این افراد را با آسیب­های روحی و روانی همراه کرده است. هدف این ، بررسی اثربخشی دو رویکرد پذیرش و تعهد و شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر تاب­آوری و کیفیت زندگی همسران جانبازان دارای استرس پس از سانحه (PTSD) است.
روش: در این پژوهش نیمه‌تجربی، از پیش‌آزمون و پس‌آزمون برای دو گروه آزمایش و کنترل استفاده ­شده و مرحله­ پیگیری، پس از یک ماه به‌اجرا درآمد. جامعه­ آماری شامل کلیه همسران جانبازان اعصاب و روان دارای استرس پس از سانحه شهرستان کوهدشت بودند که 13 نفر در گروه پذیرش و تعهد، 13 نفر در گروه شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی و 15 نفر در گروه گواه به‌صورت تصادفی جایگزین شدند. پرسشنامه‌های کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی و مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسـون به‌عنوان ابزار جمع‌آوری داده‌ها استفاده شد.
نتایج: یافته‌های این پژوهش نشان داد که درمان پذیرش و تعهد (ACT) و شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی (MBCT) منجر به افزایش تاب­آوری و کیفیت زندگی در همسران جانبازان داری (PTSD) شد (01/0>p). نتایج پیگیری یک‌ماهه نیز نشان داد که اثربخشی باقی ‌مانده است (01/0>p). در مقایسه­ دو رویکرد، درمان ACT اثربخش‌تر از درمان MBCT گزارش شد.
بحث: مداخلات آموزش رویکرد پذیرش و تعهد و شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر بالابردن کیفیت زندگی و تاب‌آوری همسران جانبازان دارای اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مؤثر است
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Comparison of the Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy and Mindfulness-Based Cognitive Therapy Approaches on the Quality of Life and Resiliency among Disabled Veterans’ Wives with War-Related Posttraumatic Stress Disorder (PTSD)

نویسندگان English

Omid isanejad 1
Farnaz Azadbakht 2
1 Corresponding Author: Assistant Professor of Family Counselling, University of Kurdistan
2 Master of Family Counseling, Kurdistan University
چکیده English

Introduction: Although war finished years ago, disabled veterans’ families, especially their wives, are still suffering from a lot of physical and psychological problems, which can seriously affect their well-being. The present study aimed to examine the effect of acceptance and commitment therapy (ACT) approach and mindfulness-based cognitive therapy (MBCT) approach on the resiliency and quality of life among disabled veterans’ wives with PTSD.
Method: In the present semi-experimental study, a pretest and a posttest were administered to the experimental and control groups, and the follow-up phase was carried out a month later. The statistical population included all the psychiatric disabled veterans’ wives with PTSD in Kuhdasht, Iran. A sample of 51 subjects was selected and randomly divided into 3 group .13 individuals were randomly assigned into the acceptance and commitment therapy group, 13 into the mindfulness-based cognitive therapy group, and 15 into the control group. WHOQOL- BREF and CD-RISC questionnaires were employed as the data collection instruments.
Results: The results of the present study revealed that ACT and MBCT approaches enhanced the participants’ scores in resiliency and quality of life (p<0.01). The results of one-month follow-up study further indicated that the effect remained unchanged (p<0.01). Both interventions were affective and a comparison of the two approaches indicated that ACT has more efficiency.
Discussion: The results of the present study showed that both ACT and MBCT approaches enhanced resiliency and quality of life among the disabled veterans’ wives with PTSD.

کلیدواژه‌ها English

posttraumatic stress disorder (PTSD)
disabled veterans’ wives
resiliency
quality of life
mindfulness-based cognitive approach
acceptance and commitment approach
ایزدی خامه‌ور، آرام و یزدان‌پناه نوذری، سیدسعید (1392)، بررسی وضعیت حمایت اجتماعی و کیفیت زندگی سالمندان مراجعه‌کننده به مراکز توان‌بخشی باتوجه‌به متغیرهای جمعیت‌شناختی، مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 23(105):101-109.
خانی‌پور، حمید؛  برجعلی، احمد؛ محمدخانی، پروانه و سهرابی، فرامرز (1391)، اثربخشی درمان شناختی مبتنی‌بر حضور ذهن بر نشانه‌های افسردگی و اندیشناکی در افراد باسابقه یک دوره افسردگی اساسی: طرح تک‌موردی، مطالعات روان‌شناسی بالینی، 2(7):50-31.
رادفر، حمید (1384)، روش‌های مقدماتی تحلیل جمعیت (باتأکیدبر باروری و مرگ و میر)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رادفر، شکوفه؛ حقانی، حمید؛ تولایی، سیدعباس؛ مدیریان، احسان و فلاحتی، مریم (1384)، بررسی سلامت روانی فرزندان 15-18ساله جانبازان، مجله طب نظامی، 7(3): 203-209.
زرنقاش، مریم؛ محرابی‌زاده هنرمند، مهناز؛ بشلیده، کیومرث؛ داوودی، ایران و مرعشی سیدعلی (1395)، تاثیر درمان کاهش استرس مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر کیفیت زندگی و تاب‌آوری همسران جانبازان قطع عضو، روش‌ها و مد‌ل‌های روان‌شناختی، 7(23): 83-98.
سامانی، سیامک؛ جوکار، بهرام و صحراگرد، نرگس (1386)، تاب‌آوری، سلامت روانی و رضایتمندی از زندگی، روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران (اندیشه رفتار)، 13(3):290-295.
سرائی فتحی، احمد؛ نشاط‌دوست، حمیدطاهر؛ منشئی، غلام‌رضا و نادی، محمدعلی (1395)، تعیین اثربخشی درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد بر کیفیت زندگی مبتلایان به دیابت نوع دوم، فصلنامه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت ایران، 4(1): 31-39.
صادقی، ابوالقاسم؛ جدیدی، محسن و شمسایی، محمدمهدی (1393)، مقایسه نیم‌رخ روانی، رضایت از زندگی و راهبردهای مقابله­ای در همسران شهدا و جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه و آزادگان، فصلنامه اندیشه و رفتار در روان‌شناسی بالینی، 8 (31): 57-66.
محمدی، مسعود؛ جزایری، علی‌رضا؛ رفیعی، امیرحسن؛ جوکار، بهرام و پورشهباز، بهرام (1385)، بررسی عوامل تاب‌آور در افراد درمعرض خطر سوءم صرف مواد مخدر، پژوهش‌های نوین روان‌شناختی (روان‌شناسی دانشگاه تبریز)، 1(2-3): 224-203.
مولوی نجومی، مرضیه و عنبری، خاطره (1387)، مقایسه کیفیت زندگی بیماران مبتلا به ایدز و HIV مثبت با افراد سالم، مجله دانشگاه علوم پزشکی ایران، 15(58): 169-176.
نجات، سحرناز؛ منتظری، علی؛ هلاکوئی نائینی، کوروش؛ کاظم، محمد و مجد‌زاده، سیدرضا (1385)، استانداردسازی پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت:(WHOQOL-BREF) ، ترجمه و روان‌سنجی گونه ایرانی، مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، 4 (4):1-12.

  • تاریخ دریافت 24 شهریور 1396
  • تاریخ بازنگری 03 اسفند 1397
  • تاریخ پذیرش 03 اردیبهشت 1397