اثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر عواطف و رضایت از زندگی کارکنان یک سازمان نظامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی دانشگاه سمنان

2 استادیار روان‌شناسی دانشگاه سمنان

چکیده

مقدمه: هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر عواطف مثبت و منفی و رضایت از زندگی کارکنان یک سازمان نظامی بود.
روش: پژوهش حاضر یک مطالعه شبه آزمایشی با دو گروه آزمایش و کنترل، با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون است. جامعه آماری شامل کارکنان نظامی در یکی از پادگان‌های شهر شاهرود بود که تعداد40 نفر نمونه به‌صورت تصادفی انتخاب و به دو گروه آزمایشی و کنترل تقسیم شدند. برای هر دو گروه، تحت موقعیت یکسان آزمون­های عواطف مثبت و منفی پاناس و رضایت از زندگی داینر و همکاران، طی دو جلسه 90 دقیقه‌ای اجرا شد. سپس مهارت­های ذهن‌آگاهی به آزمودنی­های گروه آزمایش در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای به‌مدت 8 هفته توسط پژوهشگر آموزش داده شد و گروه شاهد تحت هیچ آموزشی قرار نگرفت و پس از اتمام آموزش دوباره از هر دو گروه تحت یک موقعیت یکسان آزمون­های عواطف مثبت و منفی  پاناس و رضایت از زندگی داینر، اجرا شد.
نتایج: نتایج نشان داد که مداخله آموزش کاهش استرس مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر عواطف مثبت و منفی و همچنین رضایت از زندگی کارکنان نظامی شهرستان شاهرود، تأثیر معنی‌دار داشت و باعث افزایش عواطف مثبت و رضایت از زندگی و همچنین کاهش عواطف منفی در کارکنان شد. فرضیه‌ها در متغیر عواطف مثبت و عواطف منفی با تحلیل کواریانس چندمتغیری و در رضایت از زندگی با مدل تحلیل کوواریانس تک‌متغیره (آنکووا) آزمون شدند.
بحث: باتوجه‌به نتایج این مطالعه، درنظرگرفتن برنامه‌ها و رویکردهای مداخله‌ای مبنی‌بر آموزش کاهش استرس مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی، درجهت بهبود کارکرد سازمان، پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها


اخباراتی، فرزانه و بشردوست، سیمین (1395)، پیش‌بینی بهزیستی روان‌شناختی براساس عملکرد خانواده و نیازهای روان‌شناختی دانش‌آموزان، مجله اصول بهداشت روانی، 18(ویژه‌نامه)،37:4-9.

افروز، غلامعلی و شیخ‌زاده، ابراهیم (1390)، بررسی ارتباط بین هوش هیجانی با شادمانی اجتماعی در نوجوانان تیزهوش مقطع راهنمایی مدارس شهر تهران، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، (2)3:  112-97.

شریفی باستان، فرنگیس؛ یزدی، سیده منور و زهرایی، شقایق (1395)، نقش راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و عاطفه مثبت و منفی در پیش‌بینی تاب‌آوری زنان مبتلا به سرطان پستان. نشریه روان‌پرستاری (2)4: 48-38.

کرمی نوری، رضا؛ مکری، آذرخش؛ محمدی‌فر، محمد و یزدانی، اسماعیل (1381)، مطالعه عوامل مؤثر بر احساس شادی و بهزیستی در دانشجویان دانشگاه تهران، مجله روان­شناسی و علوم تربیتی، 32(1): 41-3.

لطف‌آبادی، حسین (1380)، عواطف و هویت نوجوانان و جوانان، تهران: انتشارات نسل سوم.

مرعشیان، فاطمه و اسماعیلی الهه (1391)، بررسی رابطه سازگاری معنوی و رضایت از زندگی با سلامت روان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، یافته­های نو در روان­شناسی، (24)7: 98-85. 

میری، انور؛ کریمیان، عدالت و استوار، فتاح (1394)، نقش عاطفه مثبت و منفی و سبک­هایی مسئله‌گشایی در پیش­بینی رضایت از زندگی در افراد مبتلا به دیابت، فصلنامه پرستاری دیابت دانشکده پرستاری و مامایی زابل، (3) 3: 87- 75 .

نریمانی، محمد؛ زاهد، عادل و گل­پور، رضا (1391)، رابطه ذهن‌آگاهی، سبک‌های مقابله‌ای و هوش هیجانی با سلامت روانی در دانشجویان، فصلنامه علوم تربیتی، (19)5: 105-91. 

 

Adler, M.G., &  Fagley, N.S. (2005). Appreciation:  Individual  differences     in  finding value and meaning as a unique predictor of subjective well  being. Journal of Personality, 73(1), 79-114.

Brown, K. W. & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological wellbeing. Journal of personality and Social psychology, 84(4), 822- 848.

Kabat-Zin, J. (1990). Full Catastrophe Living: Using the Wisdom of Your Body and Mind to Face Stress, Pain and Illness. New York: Dell Publishing.

Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context. Past, present and future, Clinical psychological, Science and Practice, 10(2), 144-156.

Kabat-Zinn, J. (2005). Coming to our senses: Healing ourselves and the world through mindfulness. New York: Hyperion.

Walsh, J., Baliant, M. G., Smolira S. J. D. R., Fredericksen, L. K. & Madsen, S. (2009). Predicting  individual  differences  in  mindfulness: The role of trait anxiety, attachment anxiety and attentional control. Personality and  Individual differences, 46(2), 94 - 99.

Watson D. )1989(. Health complaints, stress, & distress: exploring the central role of negative affectivity. Psychological review,96(2), 54-234.

Zautra A. J., Johnson L.M., & Davis M. C. (2005). Positive affect as a source of Resilienc for women in chronic pain. Journal of consulting and clinical psychology, 73(2), 20-201.